Universite Diploması ne manaya geliyor?

Üniversite diploması ne manaya gelir? Niçin insanlar liseden mezun olduğunda ömürlerinin bir sonraki 4 (okudukları dala göre bazen daha fazla) yılını yüksek eğitime ayırırlar? Bu kadar emek niye verilir? Bunlar ilginç sorular çünkü Türkiye’de (ve anlaşılan o ki dünya devi olan Çin’de aynı sorunlar var) bu sorular son zamanlarda önem kazanıyor. Yani eğitimli insanlara sunulacak iş imkanları sınırlı. O zaman bu kadar insan niye eğitim görüyor? Şimdi sen bu kadar insana “üniversiteye git, yüksek eğitim al, kendini geliştir ve ilerlet, yabancı lisan öğren” dedikten sonra düşük maaşlı işlerde çalış veya git fabrika’da çalış dersen biraz ters kaçar herhalde.  

Geçtiğimiz hafta sonu (10.02.2013 tarihinde) Sabah gazetesinin hafta sonu ekinde yer alan New York Times ekinde “Çinliler Fabrikalara Sırtını Döndü” başlıklı bir haber vardı. Bu habere göre Çin’de yüksek eğitim alan kesim sayısı artıyor ve bu kesime sunulacak iş imkanları sınırlı. Bu üniversite eğitimi alan insanlar fabrikalarda çalışmayı istemiyorlar.  Bu makalede ABD’nin University of Michigan isimli üniversitesinde görev alan akademisyen Mary E. Gallagher ‘in fikirlerine başvurmuş New York Times gazetesi.  Bayan Gallager analizinde “Öğrenciler örgün eğitim kavramına uyum sağlayamadılar. Bu da üniversiteye girdiklerinde kendilerini seçkin kesimin bir üyesi olarak görmelerine yol açıyor” yorumunu yapmış. Yani üniversite eğitimi olsa bile fabrika sektörüne gitmeliler. Ben şimdi çok merak ediyorum acaba bayan Gallager University of Michigan’da derslerine giren öğrencilerine bu tavsiye’yi veriyor mu?

Çin gibi ülkelerin (Türkiye’ninde aynı şekilde) sorunu serbest piyasa ekonomisi olmaması. Yani burada girişimcilik veya pazara serbest giriş gibi kavramların olmaması. ABD gibi (şu an ne aşamada bilmem ama) serbest piyasa ekonomisi olsa insanlar birikim ile herhangi bir sektöre yatırım yaparak kendi işini kurabilir, pazara giriş sorunları olmaz (tekelcilik sorunları gibi), devlet teşviki, ve banka kredilerine ulaşım gibi imkanlar olur.  Bu sayede Çin’de üniversite bitiren bir kişi eğitimi ile ya banka’dan belli miktarda kredi alıp bir iş kurar yada böyle bir iş kuranın şirketinde istihdam imkanı bulabilir. Yada çok donanımlı ise büyük bir şirkette iş imkanı bulabilir. Böylece işe alımda da serbest piyasa ekonomisi kuralları hakim olur.

Merak ediyorum bayan Gallager ve haberi yapan New York Times gazetesi bu konularda ne düşünürler  çünkü bu makaledeki yorumu aynen “işte burası Çin, kardeşim sistem böyle, yapacak bir şey yok, okul mokul siz gidin fabrikada çalışın” dır. Eminim kendi üniversitesinde öğrencilerine “Öğrenciler örgün eğitim kavramına uyum sağlayamadılar. Bu da üniversiteye girdiklerinde kendilerini seçkin kesimin bir üyesi olarak görmelerine yol açıyor” diyemez. Öğrenciler üniversiteye seçkin kesime falan girmek için gitmezler ama ellerindeki diploma ile en azından birkaç adım önde olacaklarını düşünürler. Bu diploma onların “eğitilebileceğini” ve üst seviyedeki görevleri kaldırabilecekleri demektir. Bu adama sen fabrika işini kabul diyemezsin tabiatı ile.

Bayan Gallager’ı 2008’de askerden geldikten sonra TV’de izlediğim bir “aydın”a benzetiyorum. 2008 senesinde askerden gelmişim, kıriz var diye ortalık yıkılıyor, CNBC-E’de yorumcu aydın “ben gençerli satışa yönelmelerini tavsiye ederim” demişti. O zaman ben EYVAH! diploma’ma rağmen hak edebileceğim bir iş bulamıyacağımı anlamıştım ki nitekim halen arıyorum o işi. Ama yaş geldi 33’e şimdi yaşlısın diyorar…:=) İlk Türkiye’ye yurt dışından geldiğimde “deneyimin yok” diyorlardı. Zaman içinde anladım ki bu dedikleri aslında “bize en iyi eleman lazım ama üç kuruşa çalışacak, haftanın 6 günü işe gelicek, mesai ücreti falan yok rüya görme, ve yaptığı işte’de kendini geliştirme gibi sorunları olmayacak….” diyorlarmış…:=)

Sabah gazetesi bu haberi bize sunduğundan dolayı teşekkür etmek lazım. Bu haberden bir sürü mesajlar çıkıyor. Bunlar benim bu makaleden çıkardığım görüşler.  Birazı bilgiye, birazı halen yaşamakta olduğum deneyime dayanıyor.

What does a University Degree mean?

            What does it mean to hold a university degree? Why do people continue to spend extra 4 years of their lives (sometimes more depending on the area of study) upon graduation from high school and invest in higher education? These are interesting questions because it seems that in Turkey (and just like in China which has become a world power) these questions are becoming valuable in recent times. In short, there is a shortage of employment possibilities for those who receive higher education. Hence the question: Why all these people receive higher education? If you say to these young adults “get university education, receive higher degree, improve yourself, and learn a foreign language” and then say well go and work at a factory or a low wage job you contradict yourself.

            Past weekend (on 10.02.2013) there was an article titled “Chinese Graduates Say No Thanks to Factory Jobs” published in Sabah newspaper’s New York Times section. The original article was published on 24.01.2013 in the New York Times.  According to this article there is an increase in the number of people receiving higher education in China but there isn’t enough jobs available. Moreover, these university graduates don’t want to work at factory jobs. In this article, the NewYork Times consulted Mary E. Gallagher who is a professor from University of Michigan.  Ms. Gallagher says in her analysis “Students themselves have not adjusted to the concept of mass education, so students are accustomed to seeing themselves as becoming part of an elite when they enter college”.  In short, with the entire article this means: even if you receive university degree go work at a factory at a lower job. Now I am really curious if Ms. Gallager would advice her students at the Universityof Michigan likewise.

            Nations like China (same problems exist in Turkey) have to problem of not having a free market economy. This means that there is no entrepreneurship or free entry into the market in these countries. If these nations have free market economy just like in the US (I don’t know how it is now) there would be opportunities such as: people can invest in a sector with their saving and open their business, they would not have problems entering into the market (no problem of monopoly power), there would be government encouragements, and easy access to bank loans. Therefore, a university graduate in China can access to a bank loan and open his/her small business or can get employment in a small business built in this way. In another way, s/he can get employed in a bigger firm if s/he is better equipped and therefore there will be mechanics of free market economy in employment as well.

            I am wondering what Ms. Gallager and the New York Times which wrote the article think in these matters because in this article they clearly say: this is China, system works this way, there is nothing you can do, ok you got university degree but there are only factory jobs so forget about the office jobs. I am she cannot say to her students “Students themselves have not adjusted to the concept of mass education, so students are accustomed to seeing themselves as becoming part of an elite when they enter college”.  Students enter into college education not to become part of the “elite”, whatever that means, but to get ahead in life. They believe they can be a few steps ahead in life with a college degree. A university diploma means that they are educable and they can handle positions that are higher-level job positions. You cannot say to someone with this mind set go work at a factory.

Reading to this article and seeing Ms. Gallager’s comments it reminded me an “expert” I watched on CNBC-E back in 2008. I completed my mandatory military service early 2008 and returned home for job search. At the time the country (some parts of the media of course) was in a mood of “economic crises”. This good “expert” said in live TV on CNBC-E:  I urge the young unemployed and newly graduates to choose sales jobs. That is when I said: OH MY GOD! I will not be able to find a job that will suit me even though I had a decent diploma. And I am still searching for that job that will suit me. But now I am 33 and the employers say that I am too old to be hired…:=) When I first returned to Turkey from abroad with my degree they said “you don’t have employment experience”. In time I solved that they really meant: we need the best employee but we will pay a pittance,  you will work 6 days of the week and take 1 day off, no overtime pay of course don’t dream, and there won’t be any self improvement at the job you are working”…:=)

I must say that I appreciate Sabah newspaper for bringing us this article. There are many messages in this article. These are my opinions from this article. Some of it based on information, some of it based on live experience (still on going).